«Οριοθέτηση και παιδική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη: Αναζητώντας τη χρυσή τομή ανάμεσα στην ελευθερία και τους κανόνες»

Την Τετάρτη 27 Μαΐου 2026 πραγματοποιήθηκε στο θεατράκι του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Πολίχνης επιμορφωτική εκδήλωση με θέμα: «Οριοθέτηση και παιδική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη: Αναζητώντας τη χρυσή τομή ανάμεσα στην ελευθερία και τους κανόνες». Βασικοί ομιλητές ήταν ο Δρ. Βουδρισλής Νικόλαος, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Γενικής Αγωγής στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, η κ. Κουρμπέτσου Ανθή, Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής, Υπεύθυνη του Τμήματος Ένταξης του Σχολείου μας και ο κ. Σταύρος Μέγαρης, ψυχολόγος στο κέντρο ειδικών θεραπειών του Δήμου Παύλου Μελά «ΣΚΕΠΗ ΑΚΜΕ». Συζητήσαμε για το βασικό θεωρητικό πλαίσιο της οριοθέτησης συμπεριφορών και τη σημασία της εκμάθησης βασικών κοινωνικών κανόνων με γνώμονα τη θέσπιση κοινών κανόνων και ορίων μεταξύ σχολείου και οικογένειας. Παρουσιάστηκε μέρος του προγράμματος πρωτογενούς πρόληψης για τη διαχείριση συγκρούσεων στο δημοτικό σχολείο «Κρατάω ασπίδα – Μπορώ και χωρίς βία» που πραγματοποιήθηκε σε 4 τμήματα του σχολείου μας τη φετινή σχολική χρονιά από την κ. Κουρμπέτσου Ανθή και δόθηκαν πρακτικές συμβουλές και τεχνικές διαχείρισης αποκλινόντων συμπεριφορών από τον κ. Σταύρο Μέγαρη.

Παρακάτω παραθέτουμε βασικά σημεία της παρουσίασης προς ενημέρωσή σας.

ΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ

Η λέξη «όρια» από μόνη της κρύβει ένα περιορισμό και είναι αρκετές φορές παρεξηγήσιμη. Όταν λέμε «όρια» :
Δεν εννοούμε «ως εδώ»
Δεν είναι μια εγωιστική συνθήκη (ό,τι πω εγώ θα γίνει).
Δεν σημαίνει ότι χτίζουμε τείχη, ότι κρατάμε αποστάσεις, ότι βάζουμε φραγμούς στους άλλους.
Δεν είναι τιμωρία. Δεν είναι απαγορεύσεις.

Το να θέτουμε όρια δείχνει μια αμυντική συνθήκη αλλά…

Τι είναι…;

…είναι ακριβώς το αντίθετο!
Είναι ένα άνοιγμα προς τους άλλους.
Ένας σπουδαίος τρόπος να δείξουμε στους ανθρώπους γύρω μας πώς να μείνουν στη ζωή μας.
Είναι μια ειλικρινής επικοινωνία με τον απέναντί μας.
Είναι επίσης αυτοσεβασμός, αυτοφροντίδα, αυτονομία και σύνδεση με τις προσωπικές μας ανάγκες.

Βασικές κατηγορίες ορίων

Όρια Ασφάλειας/Σωματικά όρια: Προστατεύουν το παιδί από σωματικό κίνδυνο ή βλάβη προς τρίτους (π.χ. “Δεν μπορώ να σε αφήσω να χτυπάς” – “Είναι επικίνδυνο να τρέχεις στις σκάλες” – “σε κανέναν δεν αρέσει να τον τραβούν, να τον σπρώχνουν, να τον ενοχλούν”)
Όρια Αξιών: Προάγουν τον σεβασμό, την ευγένεια και τις κοινωνικές/οικογενειακές αρχές (π.χ. “Μιλάμε χωρίς φωνές” – “Μοιραζόμαστε τα παιχνίδια μας” – “ Περιμένουμε τη σειρά μας” – “Σεβόμαστε τον χώρο που βρισκόμαστε και τους ανθρώπους που είναι γύρω μας” .
Όρια Καθημερινής Ρουτίνας: Ρυθμίζουν την αυτοφροντίδα, τον ύπνο, τη διατροφή και τον χρόνο σε οθόνες (π.χ. “Το tablet κλείνει πριν το φαγητό ή τον ύπνο” ή “Πετάω τα σκουπίδια μου στον κάδο” – “Τρώω χωρίς να λερώνω”

Πώς Διδάσκονται τα Όρια;

Το Παράδειγμα των Ενηλίκων (Μίμηση): Τα παιδιά δεν ακούν τι λέμε, αλλά βλέπουν τι κάνουμε. Αν εμείς φωνάζουμε ή μιλάμε άσχημα, το όριο της ευγένειας ακυρώνεται.
Ξεκάθαρη Διατύπωση: Συνδέουμε τον κανόνα με την αξία. Αντί για “Μην φωνάζεις”, λέμε: “Μιλάμε ήρεμα για να σεβόμαστε την ησυχία των άλλων”.
Συζήτηση μέσω Παραδειγμάτων: Χρησιμοποιούμε παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, παραμύθια, ή ταινίες για να δείξουμε τι σημαίνει «σωστό» και «λάθος». Προσοχή : Αποφυγή σύγκρισης
Επιβράβευση της Συμπεριφοράς: Όταν το παιδί δείχνει μια καλή αξία, το αναγνωρίζουμε αμέσως (π.χ. “Μου άρεσε πολύ που βοήθησες τον φίλο σου όταν έπεσε”).

Τι Σημαίνουν στην Πράξη τα Όρια;

Συναισθηματική Ασφάλεια: Για ένα παιδί, ο κόσμος είναι μεγάλος και χαοτικός. Τα όρια λειτουργούν σαν τους «τοίχους» ενός σπιτιού· του δείχνουν μέχρι πού μπορεί να πάει με ασφάλεια, μειώνοντας το άγχος του.

Ξεκάθαροι Κανόνες και Προσδοκίες: Σημαίνουν ότι το παιδί γνωρίζει εκ των προτέρων τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται και τι αναμένεται από αυτό στην καθημερινότητα.

Εκπαίδευση στην Αυτοπειθαρχία: Μέσα από τα όρια, το παιδί μαθαίνει να ελέγχει τις παρορμήσεις του και να διαχειρίζεται τη ματαίωση (το ότι δεν μπορεί να έχει πάντα αυτό που θέλει).

Σεβασμός στους Άλλους: Διδάσκουν στο παιδί ότι οι δικές του επιθυμίες σταματούν εκεί που ξεκινούν οι ανάγκες και τα δικαιώματα των άλλων ανθρώπων.

Προετοιμασία για την Κοινωνία: Το παιδί κατανοεί ότι η πραγματική ζωή έχει κανόνες (στο σχολείο, στη δουλειά, στις σχέσεις) και μαθαίνει να λειτουργεί μέσα σε αυτούς.